نهمین دوسالانه گرافیک

جمعیت حاضر درمراسم افتتاحیه نهمین دو سالانه گرافیک ایران با شنیدن صدایی آشنا آرام گرفت.
«برای من مهم تلاش کردن برای اینست که باید در توسعه ذهنی جامعه، همراه میلیون ها نفر دیگر کوشا باشم. برای همه اینها تلاش می کنم، برای رسیدن به این درک باید شفاف باشم وبرای این شفاف بودن در تزکیه وتصفیه شفافیت خودم هم تلاش کنم. نه نقاش، نه شاعر و نه موسیقی دان، بدون سفارش کارنمی کنند. نوع سفارش ها به ظاهر فرق می کند. زمانی که به من سفارش غلطی می دهند، با اشتیاقی تمام به دنبال حل ومداوای قضیه هستم، مثل یک پزشک، نمی شود گفت مرضی بد است، مرضی زیاد بد نیست یا مرضی خوب است. این یک نیاز است. کارمن هم درمان ارتباط است با زبان ویژه تصویر»
این صدای «آقای گرافیک ایران» بود که ازاعماق قلب ها با حاضران سخن می گفت. به قول دکتر حبیب اله صادقی نبود استاد مرتضی ممیز، برای گرافیک ایران یک فاجعه است.

نهمین دوسالانه طراحی گرافیک معاصر ایران پس از 3 سال و نیم، سرانجام در تاریخ 30 خردادماه 1386 افتتاح گردید. این درحالی است که دو سالانه گذشته در 26بهمن ماه 1382 آغاز به کار کرد و در 23 فروردین ماه سال بعد خاتمه یافت. در این فاصله برگزاری دوسالانه گرافیک با فراز و نشیب های بسیار توام شد.
دگرگونی ها و تغییرات در مدیریت، یکی از عمده دلایل به تعویق افتادن این دوسالانه بود که در زمستان 1385 با تشکیل شورای سیاست گذاری، طرح برنامه و انتصاب مجدد رییس و دبیر و تعیین تاریخ قطعی برگزاری آن برای سومین بار با جدیت ادامه یافت.
نهمین دو سالانه طراحی گرافیک معاصر ایران در دو بخش ملی و بین المللی برگزار شد. در بخش ملی آثار طراحان گرافیک ایران در 7 بخش اصلی و یک بخش جنبی به شرح زیر برگزار شد:
1- طراحی نشانه و نشانه نوشته
2- طراحی جلد(کتاب، نشریات، بروشور، کاتالوگ و CD)
3- طراحی صفحه آرایی
4- طراحی صفحات وب و مولتی مدیا
5- طراحی آگهی های مطبوعاتی
6- طراحی آگهی های شهری
7- طراحی بسته بندی
و بخش جنبی شامل مسابقه طراحی پوستر با موضوعات میراث فرهنگی، گفت و گو و ترافیک بود.
هیأت داوران دربخش ملی را، آیدین آغداشلو، شهرزاد اسفرجانی، صداقت جباری، امرسنان، فرشید مثقالی، علیرضا مصطفی زاده ومسعود نجابتی تشکیل می دادند.
برپایی سخنرانی ها و میزگرد تخصصی با موضوع تایپوگرافی معاصر ایران از تصمیمات بسیار ارزنده ای بود که شورای دوسالانه آغاز کرد، گرچه دیرهنگام اما توجه به آن پس از چندین سال انزوا به گستردگی و جامعیت دو سالانه لطف دیگری بخشید. امیدوار هستیم در دوره های آتی بخش تایپوگرافی و طراحی حروف را به شکل پربارتری در دوسالانه گرافیک شاهد باشیم.
در بخش بین المللی نکته حایز اهمیت حضور یان رایلیش، پسر رایلیش بزرگ و بنیان گذار دو سالانه معتبر برنو بود تا در کنار 6 داور ایرانی به انتخاب آثار دو سالانه گرافیک ایران بپردازند. داوران ایرانی بخش انتخاب آثار بین المللی عبارت بودند از: مصطفی اسدالهی، حسین خسروجردی، قباد شیوا، رضا عابدینی، مجید عباسی، ساعد مشکی.
هیات داوران بخش بین المللی نیز، سید محمد احصایی، ابراهیم حقیقی، وانگ ژو، امرسنان، قباد شیوا، دانیلا هاوفه و ورنریکر بودند که این ترکیب در کنار یکدیگر قابل توجه و ستایش بود.
حضور این افراد بر منزلت و ارزش دوسالانه بسیار افزود و بخش بین المللی قوی تر از ادوار گذشته ظاهر گردید.
دو سالانه گرافیک این بار از زیر سایه طراحی پوستر خارج گردید و به انحصار صرف پوستر در این رویداد خاتمه داد تا جشن آغاز به کار خود را با دیگر گرایش های گرافیک سهیم باشد.
حضور هنرمندانی چون یان رایلیش، ورنر یکر و رالف شقایفوگل از سوییس، دانیلا هاوفه و دتر هیفلر از آلمان، وانگ ژو از چین، آندری لوگوین از روسیه، احسان عنتابی از سوریه، امرسنان از ترکیه، آلن لوکرنگ از فرانسه و بسیاری دیگر از بزرگان، آوای جهانی شدن دوسالانه گرافیک ایران را به آن سوی مرزها می رساند.
ارائه پوسترهای فرانسه و آشنایی با طراحان گرافیک فرانسه از دیگر بخش هایی بود که بسیار مفید و مطلوب برگزار شد و بر تقویت ارتباط فرهنگی دو کشور در فرهنگسرای صبا افزود.
اما به راستی توان جهانی شدن ما تا چه حد است و آیا می توانیم این افتخار را حفظ و نگهداری نماییم؟ آیا ترکیب بخش ملی و بین المللی روش درستی است؟ آیا این کار از موقعیت و اعتبار گرافیک ایران نمی کاهد؟
با شرایط موجود، جدا شدن بخش ملی و بین المللی لازم به نظر می رسد و اگر لزوما برگزاری توامان آن را خواهان هستیم، تعدادی از بخش های ملی را باید حذف و به زمان و مکانی دیگر موکول نماییم. برگزاری مستقل بخش های بسته بندی و طراحی آگهی های شهری و آگهی های مطبوعاتی خارج از دوسالانه گرافیک، می توانست اثرات مفیدتری به بار آورد. حضور آثار ارائه شده در این دو بخش کیفیت دو سالانه نهم را با تنزل مواجه نمود.
فقدان آثار ممتاز بسته بندی و تعداد اندک آن نشان این مدعاست. تنها نیم سالن به بخش بسته بندی اختصاص یافته بود که آثاری نه چندان ممتاز در آن به نمایش درآمد. مسوولین مربوطه آغاز این حرکت و امید به آینده ای روشن را دلیل برگزاری نه چندان موفق این بخش ها می دانند. هرچند که درروز افتتاحیه این دو سالانه استقبال چشمگیری را شاهد بودیم اما در سایر روزها، موسسه فرهنگی وهنری صبا از فضای خلوتی برخوردار بود.
عدم اطلاع رسانی صحیح از ضعف های مشهود دوسالانه نهم بود تا آنجا که به صراحت می توان گفت 90 درصد بازدیدکنندگان را قشر دانشجو تشکیل می دادند. عدم اطلاع رسانی صحیح به مدیران، مسوولین و روابط عمومی های مراکز و موسسات تجاری، اداری و صنعتی باعث ناکارآمد بودن دوسالانه و فاصله گرفتن از اهداف برگزاری آن گشت. برگزاری همایش و نشستی با مدیران و روابط عمومی ها و سفارش دهندگان آثار گرافیکی می توانست به کاربردی شدن آثار ارائه شده، منجر گردد و کارایی هنر گرافیک در جای جای یک جامعه پویا را به تصویر کشد. معرفی طراحان گرافیست به مدیران صنایع مختلف بدون تردید یکی از اهداف برگزاری چنین جشنواره ای است که متاسفانه نیل به این رسالت در دوسالانه نهم نیز عقیم ماند.
مشارکت 1396 طراح گرافیست از 44 کشورجهان با 6146 اثر در بخش های مختلف بین المللی و ملی – که 918 اثر از این مجموعه به بخش مسابقه راه یافت- به همراه 7 نمایشگاه جانبی مشتمل بر 253 اثر، 12 سخنرانی و یک میزگرد از بزرگان گرافیک ایران و جهان حاصل این تلاش سترگ بود.
به جاست از تلاش مسوولین که با همت، جدیت و کوشش دلسوزانه توانستند این رسالت و تعهد ملی را سروسامان بخشیده و یکی از متنوع ترین و گسترده ترین دوسالانه ها را در حوزه هنرهای تجسمی برگزار نمایند، سپاس گذار باشیم و امیدوار به برگزاری پرشکوه تر این دوسالانه در سال های آتی باشیم.
نام بنیان گذار دو سالانه گرافیک ایران و رییس شورای سیاست گذاری هشتمین دوسالانه پوستر تهران، مرتضی ممیز، همواره در یادها ماندگار است و نام دوسالانه گرافیک ایران با نام وی پیوندی ناگسستنی یافته است. خوشحال از آن هستیم که آرزوی پدر گرافیک ایران در تداوم برگزاری دوسالانه گرافیک در دوسالانه نهم گرافیک ایران محقق شد.
به همت میرحسین موسوی که در واپسین ساعات زندگی موفق مرتضی ممیز، به وی قول برداشتن موانع و معضلات پیش روی دوسالانه گرافیک را داده بود، نهمین دوسالانه گرافیک ایران با نام و یاد مرتضی ممیز آغاز و پایان یافت.
مسوولین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز وعده خویش را عملی نموده و جایزه 15 هزار یورویی مرتضی ممیز را به گرافیست جوان و پیشروی ایرانی هدیه نمودند.
در راستای برگزاری دوسالانه نهم گرافیک ایران با تنی چند از اساتید گرافیک ایران در مورد اهمیت گرافیک در بسته بندی به گفت و گو نشستیم که حاصل آن را در ادامه خواهید خواند.